Een goed testament voorkomt onenigheid.

Het merendeel van de actieve ondernemers heeft niet vastgelegd wat er met het bedrijf moet gebeuren in geval van hun overlijden. Daardoor kan veel onzekerheid en onenigheid ontstaan. Hoe vermijdt U dat?

Zo voorkomt U discussies.
De opvolging.
Is een (potentiële) bedrijfsopvolger al bekend, dan kan het geen kwaad om deze met naam en toenaam te benoemen in Uw testament. Dat kan een opvolger binnen Uw gezin of familie zijn, maar ook een personeelslid of een derde. Het zal niet de eerste keer zijn dat een gezonde onderneming failliet gaat door gedwongen bedrijfsopvolging en de verkeerde mensen aan het roer.

Voor welke prijs?
Uiteraard is ook de waarde van de onderneming belangrijk. Erfgenamen hebben daarvan vaak een heel ander idee dan degene die de zaak voortzet. En zijn het de directe erfgenamen niet, dan kunnen aangetrouwde wel roet in het eten gooien. Door al in Uw testament vast te leggen op welke wijze de waardering de onderneming dient plaats te vinden, voorkomt U eindeloze discussies, berekeningen, tweespalt binnen de familie en dure adviseurkosten. En daardoor kan de opvolgende ondernemer alle aandacht besteden aan het voortbestaan van de onderneming. En dat komt uiteindelijk alle erfgenamen ten goede. Tip: Ga tijdig met Uw accountant om de tafel en stel een formule op voor de wijze waarop bij  vroegtijdig overlijden de waarde van de onderneming bindend moet worden bepaald.

Hoe en wanneer te betalen?
Niet alleen de waardering is van belang en het tijdstip waarop dit dient te gebeuren. Een overlijden komt immers altijd ongelegen, ook voor de beoogde opvolger. En als die opvolger met de rug tegen de muur naar de bank moet om op stel en sprong de koopsom te financieren, bestaat de kans dat hij afhaakt of de financiering niet rond krijgt. Leg daarom vast dat de koopsom in (bijvoorbeeld) vijf jaarlijkse termijnen zal worden betaald. U creëert hiermee ruimte voor Uw opvolger. Ruimte die deze zeker in de eerste tijd na Uw wegvallen, hard nodig heeft om alle aandacht aan de onderneming te kunnen besteden. Uiteraard zal de koopsom rentedragend dienen te zijn, zodat de erfgenamen ook wat dat betreft niets tekortkomen.

Successierechten erfgenamen.
Handig is dat U vastlegt dat de eerste termijn van die koopsom uiterlijk pas verschuldigd is zo’n veertien dagen voordat de erfgenamen de successierechten over de waarde van de onderneming moeten betalen. Leg vast dat die eerste termijn in ieder geval zodanig groot is dat de erfgenamen daaruit de successierechten kunnen betalen die verschuldigd zijn over de overnamesom. U voorkomt hiermee dat de erfgenamen dat gedeelte van de successierechten uit eigen zak moeten voorschieten of moeten betalen uit het restant van de nalatenschap.

Zekerheid voor erfgenamen.
Als zekerheid voor de betaling van (het restant van) de koopsom kan een stil pandrecht worden gevestigd op de aandelen van de BV en/of bezittingen van de onderneming. Bepaal tevens dat bij een eventuele verkoop van de onderneming door de voortzetter, betaling van de koopsom aan de erfgenamen in dat geval direct dient te geschieden.

Voorkom scheve ogen!
Stel dat Uw opvolger de onderneming kort na Uw overlijden voor een hoger bedrag kan verkopen dan de in Uw testament vastgestelde koopsom. Dat kunt U oplossen door Uw erfgenamen volgens een aflopende schaal te laten meedelen in die meerwaarde van de onderneming. Bijvoorbeeld bij verkoop binnen vijf jaar.

Door in Uw testament al de wijze van waardebepaling van Uw onderneming en betaling van de koopsom vast te leggen, voorkomt U eindeloos gesteggel over de hoogte van Uw nalatenschap.

Voor meer informatie en advies over hoe U het beste Uw onderneming in Uw testament kunt zetten, maak eens een afspraak met notaris Greving.

Notaris Greving, Uw notaris.


 

Erfrecht en bedrijfsopvolging

Voor ondernemers en aandeelhouders is het belangrijk om de opvolging in het bedrijf goed te regelen. Hoewel de meeste mensen er liever niet over nadenken, zouden ze daarbij ook rekening moeten houden met het onverwachte overlijden van de eigenaar. Een bedrijf is vaak iemands levenswerk, dus is het goed van tevoren na te denken over de persoon of personen die het mogen voortzetten. Nog vrij onbekend is dat het huidige erfrecht daar sinds 1 januari 2003 meer mogelijkheden voor biedt.

Hebt U geen testament? Dan geldt het wettelijk erfrecht
Een goede voortzetting van het bedrijf na het overlijden van de eigenaar mag nooit als vanzelfsprekend worden gezien. Wil een ondernemer de opvolging goed regelen, dan is het in bepaalde gevallen aan te raden om een testament te maken. Als de ondernemer geen testament heeft, geldt het wettelijk erfrecht. Dat houdt in dat vanaf 1 januari 2003 de hele nalatenschap in eerste instantie naar de echtgenoot (of geregistreerd partner) gaat. De kinderen krijgen hun erfdeel in de vorm van een geldvordering. Ze mogen die pas opeisen na het overlijden van de langstlevende echtgenoot. Dit kan problemen opleveren in een situatie waarin bijvoorbeeld niet de langstlevende echtgenoot, maar één van de kinderen in het bedrijf werkt en het voort wil zetten. In het nieuwe erfrecht gelden voor dergelijke gevallen daarom nog een aantal aanvullende regels.

Overnemen van bedrijfsgoederen
Vanaf 1 januari 2003 kan ieder kind of stiefkind dat bedrijfsopvolger is, aan de kantonrechter verzoeken dat de andere erfgenamen die bedrijfsgoederen hebben verkregen, deze aan hem of haar overdragen tegen een redelijke prijs. Zo kan het kind het bedrijf voortzetten. De kantonrechter maakt hierbij een afweging tussen de belangen van de voortzetter en die van de andere erfgenamen. Wat geldt voor een bedrijf, geldt ook voor aandelen in een BV. Degene die aandelen overneemt, moet bovendien bestuurder zijn van de BV op het tijdstip van overlijden van de erflater. Daarnaast moet degene die de aandelen nalaat, samen met de medebestuurders meer dan de helft van de aandelen bezitten. Overigens kunnen de statuten van de BV een dergelijke overdracht verhinderen.

Voorbeeld.
John heeft een modezaak en heeft zeven personeelsleden in dienst. Hij is getrouwd met Inge en heeft drie kinderen: dochter Bianca en de zonen Otto en Frank. Zijn dochter Bianca kwam na haar studie bij hem in de zaak werken. Op een dag overlijdt John plotseling. Hij heeft geen testament. Volgens het wettelijk erfrecht gaat zijn modezaak nu over naar zijn vrouw; de drie kinderen krijgen een geldvordering op Inge ter grootte van hun erfdeel. Maar Bianca is de verwachte opvolger van John. Otto en Frank hebben niets met de modezaak. Bianca doet binnen een jaar na het overlijden van haar vader een verzoek aan de kantonrechter tot overdracht van de bedrijfsmiddelen. Zij moet hiervoor een redelijke prijs betalen aan haar moeder Inge; dit kan echter in termijnen. Bianca wordt nu eigenaar van de modezaak. De andere erfgenamen kunnen er geen aanspraak meer op maken.

Opvolging per testament
Het testamentaire erfrecht biedt voor de bedrijfsopvolging veel mogelijkheden. De eigenaar van een bedrijf kan in zijn of haar testament vastleggen dat een bepaald kind als opvolger de bedrijfsgoederen verkrijgt. Ook kan hij of zij bepalen dat de bedrijfsopvolger verplicht is (een deel van) de waarde van het bedrijf aan de andere erfgenamen te vergoeden. Zo hoeven zij niets tekort te komen. Sinds 2003 levert dit minder problemen op dan vroeger. In het oude testamentaire erfrecht was er een belangrijke beperking. Kinderen die in het testament niet als bedrijfsopvolger waren aangewezen, konden toch goederen uit het bedrijf claimen door een beroep te doen op hun legitieme portie. Dat is het deel van de nalatenschap waarop zij minimaal recht hebben. De voortzetting van het bedrijf kon dan in gevaar komen. Dit is dus verandert in 2003. De andere kinderen kunnen dan namelijk bij een beroep op hun legitieme portie geen goederen meer verkrijgen, alleen een geldvordering. De eigenaar kan via het testament bovendien een betalingsregeling aan de andere erfgenamen opdringen, waardoor de opvolger hun het verschuldigde bedrag in termijnen kan betalen. Het voortbestaan van de onderneming heeft daardoor in veel gevallen een grotere kans op succes.

Bedrijfsoverdracht bij leven
Nog steeds is het beter een bedrijfsopvolging bij leven uit te voeren. Helaas is dat niet altijd mogelijk, bijvoorbeeld door onverwacht overlijden van de eigenaar. Het is belangrijk dat ondernemers tijdig advies inwinnen over erfrecht en bedrijfsopvolging. Een bedrijfsopvolging verlangt immers ‘maatwerk’!

Wilt U meer informatie of advies hoe het bij U geregeld kan worden? Maak dan eens een afspraak voor een oriënterend gesprek.

Notaris Greving. Uw notaris!